Dinosaurussen en opaal

21 april 2022

Dinosaurussen en opaal. Een zeldzame en magische combinatie. Ik vertel je graag meer over opaal en de combinatie met uitgestorven dino’s en reptielen. Ook leg ik je uit waarom je sieraden met opaal wel of geen ‘water moet geven’.

Dinosaurusbotten bedekt met opaal

Stel je voor, je bent paleontoloog en je zoekt naar fossielen. Dan zijn opgravingen natuurlijk the place to be. Zo werden de Fulgurotherium en Muttaburrasaurus, allebei dino’s, ontdekt in Australië. Niet eens door paleontologen, maar door mijnwerkers die naar opaal zochten. Er bestaan zelfs gefossiliseerde dinosaurusbotten bedekt met opaal. Ontzettend zeldzaam, kostbaar en knettergaaf. Hieronder zie je een aantal foto’s van bijzondere exemplaren uit de collectie van het Australian Opal Center.

Het ontstaan van opaal

Wat is opaal eigenlijk? Je kunt het vergelijken met een caleidoscoop: een wirwar aan felle kleuren wisselt elkaar af. Opaal wordt niet voor niets in één adem genoemd met vuurwerk of een regenboog. Het ontstaat wanneer regenwater in een kurkdroge grond trekt, zoals in onbewoonde gebieden als de Australische outback. De enorme hoeveelheid water neemt onderweg siliciumdioxide mee terwijl het een weg naar beneden zoekt. Daar verdampt het water waardoor afzettingen in de scheuren van het gesteente kunnen vormen. Zo gaat het keer op keer, miljoenen jaren lang. Tadaaa: opaal. Maar hoe opaliseren botten? Dit lijkt heel erg op wat ik je zojuist vertelde. Behalve dat het water met de siliciumdioxide niet in de grond trekt, maar in de poriën van botten. Botten die in de grond verstopt zitten. Ook daar kan de afzetting zonder verstoring rustig worden opgebouwd. Heb je weleens gehoord van versteend hout? Dat gaat op een soortgelijke manier.

Eric de Pliosauroidea

Eric is helaas geen schitterende dinosaurus in alle kleuren van de regenboog. Toch vind ik het een mooi voorbeeld om te noemen. Eric is de Pliosauroidea die een mijnwerker in 1987 in een Australische opaalmijn ontdekte. Het is een uitgestorven reptiel en qua grootte vergelijkbaar met een zeehond. Het leefde zo’n tweehonderd tot vijfenzestig miljoen jaar geleden en is een van de meest complete en geopaliseerde gewervelden ooit gevonden. Helaas was er bij de opgraving geen paleontoloog aanwezig. Daardoor is veel informatie verloren gegaan. Het bleek een behoorlijke puzzel om een geheel van het dier te maken. Student Paul Willis heeft destijds de honderden stukjes bestudeerd en zorgde voor het eindresultaat. Daar deed hij meer dan 450 uur over. De botten van Eric tonen het typische kleurenspel dat we van opaal gewend zijn. Je bekijkt dit schitterende reptiel in het Australia Museum in Sydney.

Opaal in sieraden

In mijn winkel vind je regelmatig vintage en antieke sieraden met opaal. Van oorbellen tot broches. Een vraag die mij vaak gesteld wordt is of je ze echt in water ‘moet laten zwemmen’. Ik heb het nagevraagd bij het Nederlands Edelsteen Laboratorium. Opaal in een bakje water laten weken is in Nederland niet nodig. Als je het sieraad draagt, haalt het genoeg uit de luchtvochtigheid. Bewaar je je sieraad voor een langere tijd in een kluis of sieradendoos, dan kan het geen kwaad om het af en toe wat water te geven. Dit doe je om eventuele barsten in opaal te voorkomen.