Ongepaste termen: de gypsy ring

21 augustus 2020

We worden dagelijks bewuster van onze taal, van de woorden die we gebruiken. Steeds vaker zijn er discussies over hoe we ons beter kunnen uitdrukken zonder anderen te kwetsen. En dat is in de sieradenwereld niet anders. In deze eerste blog in de reeks ‘ongepaste termen’ meer over de ‘gypsy ring’. En waarom deze veelgebruikte omschrijving discriminerend is en we beter ‘ring met gladomzetting’ kunnen zeggen.

Hoe ziet zo’n ring eruit?

Bovenstaande en onderstaande foto’s laten een zogenaamde ‘gypsy ring’ zien. Dit design was immens populair in de Victoriaanse tijd (1837 – 1901). Uit oude documenten weten we dat ze veelal als vriendschapsringen cadeau werden gegeven. Meestal bevat de band één of drie stenen. Bij mijn ring zie je twee diamanten en een blauwe saffier op een kleine afstand van elkaar, verzonken in het goud. Alleen de bovenkant, de tafel en de kroon, van de edelstenen is zichtbaar. Hierdoor lijkt de edelsteen optisch groter (yes!). Over de exacte link tussen dit sieraad en de term gypsy blijven de meningen verdeeld. Wel weten we dat veel Roma vrouwen graag gouden sieraden droegen om rijkdom en voorspoed op een eervolle manier te tonen.  

Het type zetting

Toen ik jaren geleden deze ring kocht dacht ik dat ‘gypsy’ stond voor het type zetting. Een benaming voor de manier waarop de goudsmid de edelsteen in het metaal plaatst. Inmiddels weet ik dat het ‘flush setting’ wordt genoemd. ‘Gladomzetting’ in het Nederlands. De steen wordt dan volledig omsloten door het metaal. Sterker nog: het metaal drukt tegen de steen aan. Het ziet er onwijs gestroomlijnd uit. De edelsteen vangt nog steeds licht, omdat de kroon boven de rand uitsteekt. Meestal wordt de onderkant opengelaten waardoor het licht nog beter door de steen valt. Wat dit betekent? Extra schittering (nogmaals yes!). Soms zie je in winkels de benaming ‘kastzetting’ of ‘bezelsetting’. Dat klopt niet helemaal, omdat je dan een (opstaand) randje van metaal rond de edelsteen zou moeten zien. Wel bedoelen ze vaak deze gladomzetting.

Een andere associatie

Veel mensen, zoals ik eerst ook, associëren het woord gypsy niet met iets negatiefs. Kleurrijke, romantische, vrije geesten die rondtrekken – dat was mijn invulling. In de media zie je toch iets anders. Meestal zijn het twee stereotypes en bijna altijd heeft het met fraude of seks te maken. Aan de ene kant ‘de bedelaar die het sociale systeem uitbuit’ en aan de andere kant ‘de magische, sensuele vrouw’. Denk alleen al aan de pophit ‘Gypsies, Tramps and Thieves’ van Cher. Het woord zigeuner? Dat hebben we ontleend aan het Duitse ‘Ziehende Gauner’ wat rondtrekkende dief betekent.

Institutioneel racisme

Dit kwalijke beeld wordt helaas gekoppeld aan de Roma. De Roma, bestaande uit onder meer de Sinti, vormen een grote etnische minoriteit in Europa. De zogenaamd onschuldige term ‘gypsy’ of ‘zigeuner’ schaadt hen. Het houdt het zorgelijk stereotype in stand dat seksualisering, klassenverschil en de verheerlijking van armoede in de hand werkt. Ik had eerst zo’n romantisch beeld bij het woord ‘gypsy ring’, maar institutioneel racisme is alles behalve romantisch. Gelukkig kunnen we dit samen veranderen. Wil je hier uitgebreider en met meer context over lezen? Ik verwijs je graag door naar een nog altijd actueel en krachtig artikel uit 2017 op de website van de National Organization for Women. Ik noem de ‘gypsy ring’ voortaan ‘ring met gladomzetting’. Een kleine moeite, maar een groot verschil. Dump jij ook de discriminerende term?